Your cart is currently empty!
Tag: shivajimaharajhistory
-

Chavand Fort – जुन्नरच्या नाणेघाटाचा पहारेकरी
चावंड किल्ला पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यात, शिवनेरी किल्ल्याच्या परिसरात वसलेला एक ऐतिहासिक किल्ला आहे. शिवनेरी, जीवधन, हडसर, नारायणगड या किल्ल्यांच्या साखळीत चावंड किल्ल्याचं नाव घेतलं जातं. हा किल्ला समुद्रसपाटीपासून सुमारे ३,४४५ फूट उंचीवर आहे.
इतिहास
चावंड किल्ल्याचा उल्लेख इ.स. १४व्या शतकापासून आढळतो. यादव, बहामनी, निजामशाही आणि पुढे मुघल अशा अनेक सत्तांनी या किल्ल्याचा वापर केला. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य स्थापनेच्या काळात या किल्ल्याचा ताबा घेतला आणि तो स्वराज्यात सामील केला. हा किल्ला जुन्नर प्रांतातील एक महत्वाचा संरक्षण किल्ला मानला जात असे.
वैशिष्ट्ये
- प्रवेशद्वार: किल्ल्यावर जाण्यासाठी मजबूत प्रवेशद्वार आहे ज्याला दगडी कमानी आहेत.
- गडावरील रचना: गडावर पाण्याची टाकी, बुरुज आणि लहानमोठे अवशेष पाहायला मिळतात.
- शिखरावर मंदिर: किल्ल्याच्या माथ्यावर कळसूबाई देवीचे मंदिर आहे. यात्रेच्या वेळी येथे भाविकांची गर्दी होते.
- निसर्ग सौंदर्य: गडावरून माळशेज घाट, शिवनेरी, जीवधन, हडसर, नारायणगड इत्यादी किल्ले व सह्याद्रीची सुंदर रांग स्पष्ट दिसते.
चढाई व पोहोच
चावंड किल्ला जुन्नरपासून सुमारे १५ किमी अंतरावर आहे. जुन्नरहून चावंड गावापर्यंत रस्ता आहे आणि तेथून किल्ल्याची चढाई सुरू होते. सुमारे दीड तासांच्या चढाईनंतर गडाच्या माथ्यावर पोहोचता येते. चढाई सोपी असून नवशिक्यांनाही करता येते.
आजची स्थिती
आज चावंड किल्ल्यावर फारशी बांधकामे शाबूत नाहीत, तरी किल्ल्याचे दरवाजे, भिंती व अवशेष पाहताना त्याचा ऐतिहासिक वैभव जाणवते. गिर्यारोहक व इतिहासप्रेमींसाठी हा किल्ला एक सुंदर ठिकाण आहे.
चावंड किल्ला म्हणजे इतिहास, निसर्ग आणि सह्याद्रीचं सौंदर्य यांचा अप्रतिम संगम!
-

Raireshwar Temple : हिंदवी स्वराज्याची सुरुवात इथूनच झाली.
जय शिवराय मित्रांनो, आज आपण जाणून घेणार आहोत छत्रपती शिवाजी महाराज आणि रायरेश्वर मंदिर यांच्या अतूट नात्याबद्दल. रायरेश्वर, जिथे स्वराज्याच्या स्वप्नाला पहिली ठिणगी पडली, आणि जिथे शिवरायांनी आपल्या रक्ताने शपथ घेतली!
रायरेश्वर मंदिर, सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेलं, पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यात आहे. हे मंदिर भगवान शंकराला समर्पित आहे. पण याच मंदिराला खास महत्त्व आहे कारण इथे, १६४५ साली, वयाच्या अवघ्या १६व्या वर्षी, छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हिंदवी स्वराज्याची शपथ घेतली.
१६४५ मध्ये शिवराय आपल्या विश्वासू मावळ्यांसोबत रायरेश्वर मंदिरात पोहोचले. याच पवित्र भूमीत त्यांनी आपल्या रक्ताने शिवलिंगाचा अभिषेक केला आणि स्वराज्य स्थापनेचा संकल्प केला. ही शपथ म्हणजे फक्त एक वचन नव्हतं, तर एका नव्या युगाची सुरुवात होती!
रायरेश्वर किल्ला हा शिवरायांच्या सुरुवातीच्या रणनीतीचा आधार होता. याच किल्ल्यावरून त्यांनी मावळ्यांना एकत्र केलं, गनिमी काव्याची रणनीती आखली, आणि स्वराज्याच्या स्वप्नाला प्रत्यक्षात आणलं. यानंतर त्यांनी तोरणा किल्ला जिंकला, ज्याने मराठा साम्राज्याचा पाया रचला.
आजही रायरेश्वर मंदिर आणि किल्ला इतिहासप्रेमी, भक्त आणि ट्रेकर्ससाठी एक प्रेरणास्थान आहे. पावसाळ्यात येथील निसर्ग सौंदर्य खुलून दिसतं. हिरवीगार डोंगररांग, धबधबे आणि शांत मंदिर – हे सगळं शिवरायांच्या स्वप्नांना जिवंत करतं.
रायरेश्वर मंदिर हे फक्त धार्मिक स्थळ नाही, तर स्वराज्याच्या जन्माचं साक्षीदार आहे. इथे शिवरायांनी घेतलेली शपथ आजही आपल्याला स्वातंत्र्य, धैर्य आणि एकतेची प्रेरणा देते.
रायरेश्वरला भेट देणं म्हणजे शिवरायांच्या स्वप्नांना स्पर्श करणं. प्रत्येक पाऊल तुम्हाला त्यांच्या ध्येय आणि त्यागाची आठवण करून देतं. मग तुम्ही भक्त असाल, इतिहासप्रेमी असाल किंवा साहसी ट्रेकर, रायरेश्वर तुम्हाला नक्कीच प्रेरणा देईल.
चला, रायरेश्वरला भेट द्या, शिवरायांच्या स्वराज्याच्या स्वप्नांना उजाळा द्या, आणि स्वतःला या पवित्र भूमीशी जोडा. जय भवानी! जय शिवाजी!