कोकणातील “विषारी सावट”! इटलीतील प्रदूषण कारखाना आता लोटेत सुरू – कॅन्सरचा धोका

प्रदूषण हा आजच्या जगातील सर्वात मोठा धोका आहे. युरोपात एखादी कंपनी जीवघेण्या प्रदूषणासाठी कठोर शिक्षा भोगते, तेच प्रदूषण भारतात मात्र बिनदिक्कत सुरू असते. अलीकडेच एका इटालियन कंपनीचा थेट कोकणातील किनाऱ्यापर्यंत झालेला प्रवास खळबळजनक आहे. प्रतीकात्मक नावाने “लक्ष्मी” कंपनी म्हणून ओळखली जाणारी ही कंपनी आता रत्नागिरी जिल्ह्यातील लोटे परशुराम येथे आपला कारखाना उभारत आहे. प्राशांत कदम यांच्या या तपासणी व्हिडिओमध्ये या गंभीर मुद्द्यावर प्रकाश टाकला आहे.

कंपनीची पार्श्वभूमी आणि इतिहास

ही कंपनी इटलीत PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) नावाचे रसायन तयार करते. या रसायनाला “फॉरएव्हर केमिकल्स” म्हणून ओळखले जाते, कारण ते पर्यावरणातून कधीच नष्ट होत नाहीत. हे रसायन मानवी आरोग्यासाठी अत्यंत घातक आहे. यामुळे कॅन्सर, यकृत, मूत्रपिंड आणि इतर अवयवांच्या आजारांचा धोका निर्माण होतो. इटलीत हे रसायन तयार करणाऱ्या कंपनीला प्रदूषणाच्या कारणाने दंड आणि बंदीचे आदेश मिळाले. कंपनीला लाखो युरो दंड भरावा लागला आणि स्थानिक लोकांच्या आरोग्यावर झालेल्या परिणामांमुळे मोठी खळबळ उडाली.

मात्र, कंपनीने युरोप सोडून भारताकडे वळण घेतले. भारतात प्रदूषणाबाबत कठोर कायदे नसल्यामुळे आणि पर्यावरण मंजुरी सहज मिळत असल्यामुळे त्यांनी कोकणातील लोटे परशुराम येथे कारखाना उभारण्याचा निर्णय घेतला. ही कंपनी वर्षभरातच भारतात पोहोचली आणि आता तिचे काम सुरू झाले आहे.

कोकणातील धोका

कोकण हा निसर्गाने संपन्न असलेला भाग आहे. येथील नद्या, समुद्र आणि शेतजमीन यांच्यावर हे कारखाना मोठा परिणाम करेल. PFAS रसायन पाण्यात मिसळल्यास ते दशकानुदशके तेथेच राहतात. स्थानिक लोकांच्या आरोग्यावर, शेतीवर आणि मच्छीमारांवर याचा विपरीत परिणाम होईल. व्हिडिओमध्ये सांगितले आहे की, इटलीत जिथे हे रसायन बंद झाले तिथे लोकांच्या रक्तातून PFAS आढळले आणि त्यामुळे कॅन्सरचे प्रमाण वाढले.

भारतातील कायद्यांची कमतरता

भारतात PFAS सारख्या रसायनांवर स्पष्ट कायदे नाहीत. पर्यावरण मंत्रालयाने याबाबत काही नियम बनवले असले तरी त्यांची अंमलबजावणी होत नाही. अशा कंपन्यांना सहज परवानग्या मिळतात. यामुळे विदेशी कंपन्या भारतात आपले घातक कारखाने उभारतात आणि स्थानिक लोकांना त्याचा फटका सहन करावा लागतो.

जागरूकतेची गरज

प्रशांत कदम यांच्या या व्हिडिओचा उद्देश लोकांना जागृत करणे आहे. कोकणातील स्थानिक लोक, पर्यावरणप्रेमी आणि सामाजिक कार्यकर्ते यांनी याविरोधात आवाज उठवला पाहिजे. सरकारने कठोर कायदे बनवले पाहिजेत आणि अशा कंपन्यांना परवानगी देण्यापूर्वी सखोल तपासणी केली पाहिजे.

हा व्हिडिओ केवळ एक बातमी नाही, तर एक चेतावणी आहे. प्रदूषणाच्या नावाने आपल्या आरोग्याशी खेळू नये. कोकणातील हा “बिग पोल्यूशन स्कॅम” रोखण्यासाठी सर्वांनी एकत्र येण्याची वेळ आली आहे.

(या लेखाचा आधार प्राशांत कदम यांच्या यूट्यूब व्हिडिओवर आहे – https://www.youtube.com/watch?v=1GPfKfxEPws. अधिक माहितीसाठी व्हिडिओ पाहा.)